Onu Birazcık Anlasaydık, Depreme Bu Kadar Can Vermezdik
İhsan Ketin adını duyunca içinizde bir şeyler kıpırdıyor mu?
Mesela göğsünüz kabarıyor mu?
Cevabınız “hayır” ise, yalnız değilsiniz.
Çünkü biz, bu ülkenin insanları, tarihimizi ve bizi koruyacak bilgiyi öğrenmeyi pek sevmeyiz; ama keşke sevseydik…
Keşke onu tanısaydık da, yaşadığımız toprakların nasıl bir fay hattı üzerinde durduğunu daha iyi bilseydik…
Keşke İhsan Ketin ’in uyarılarına daha fazla kulak verseydik de deprem haberleri sadece gazetelerin arka sayfalarında kalabilseydi…
Toprak konuşur… Ama biz, duymamayı seçtik!
Bir sabah uyanıyorsunuz…
Geceden kalma bir sessizlik var evde. Ama sonra pencere birden sarsılıyor. Saksı düşüyor. Duvardaki tablo yana kayıyor.
Ve o an anlıyorsunuz: Yine deprem!
Ama bu sarsıntı yalnızca binaları değil, unutulmuş bir ismi de yerinden oynatıyor: İhsan Ketin.
Bir Cumhuriyet Çocuğunun Ayak İzleri
1914’te Kayseri’de doğan bir çocuğun, Berlin’de jeoloji okuması sadece bir başarı öyküsü değildir.
Kayseri Lisesi’nde müstahdem bir babanın evladı olan İhsan Ketin ‘in derslerdeki başarısı ve azmi kimsenin dikkatinden kaçmıyordu. Bir gün okul müdürü onu valiliğe önerdi. Kayseri Valisi de Milli Eğitim Bakanlığı’na…
Ve böylece Atatürk’ün başlattığı yurt dışı bursuyla Almanya ’ya giden gençlerden biri oldu.
Berlin’de başladığı jeoloji eğitimini, üniversitedeki siyasi çalkantılar sebebiyle Bonn’da tamamladı.
Peki orada kimlerin yanında çalıştı dersiniz?
Hans Cloos! Dünyaca ünlü jeolog…
Bu, Anadolu’nun damarlarını çözmeye niyetli bir bilgenin ilk adımıydı.
Yıllar sonra Wikipedia’da onun hakkında araştırma yaparken şunu fark edecektik: Hans Cloos ’un biyografisinde
“Ünlü Türk jeolog İhsan Ketin ’in hocasıdır” yazıyordu.
Bir düşünsenize…
Başlangıçta büyük bir şans olarak görülen bu tesadüf, zamanla Hans Cloos ’un isminin yanına eklenen bir gurur kaynağına dönüşmüştü
Peki biz İhsan Ketin ‘i hatırlıyor muyuz?
🌍 Kuzey Anadolu Fay Hattı: Gözümüzün Altındaki Tehlike
İhsan Ketin 1938’de doktorasını tamamladıktan sonra Türkiye’ye döndü. Daha henüz 24 yaşındaydı ve ülkemizin doktoralı ilk jeoloğu olmuştu.
Ve tam bir yıl sonra…
27 Aralık 1939’da, Erzincan 7.9 büyüklüğünde bir depremle sarsıldı; 33 bin insanımızhayatını kaybetti.
İhsan Ketin, 1939 Erzincan Depremi sonrası sahaya indi. Toprakla konuştu.
Ve 1948’de bir sır açığa çıktı: Kuzey Anadolu Fay Hattı.
Herkesin bildiği, adını televizyon ekranlarında defalarca duyduğumuz bu hattı ilk kez bilimsel olarak tanımlayan oydu; bugün herkesin dilindeki o kırmızı çizgiyi, ilk defa o çizmişti.
Ama biz onun ismini, her zamanki gibi, unutmaya meyilliydik.
📚 Peki Ya Ders Verdiği Öğrenciler?
İstanbul Teknik Üniversitesi’nde ders verirken sınıfındaki iki öğrenci dikkat çekiciydi: Celal Şengör ve Naci Görür.
Evet, bugün televizyon ekranlarından hepimizin tanıdığı o iki değerli bilim insanı…
İhsan Ketin yalnızca geçmişi değil, geleceği de inşa etmişti.
Ama o kadar sessizdi ki, sesini duyan az oldu.
⚠️ Unutmak En Büyük Afettir
Depremler sarsar.
Ama unutkanlık öldürür.
Öyle ki, İhsan Ketin ’e jeoloji alanında en üst düzey ödüllerden biri olan Gustav Steinmann Madalyası verildi.
Peki biz ne yaptık?
Onun ismini caddelere mi verdik?
Okul kitaplarına mı koyduk?
Adına enstitüler mi açtık?
Hiçbiri…
Ama dünyada büyük jeologlar listesinde İhsan Ketin adı geçmeye devam etti.
Ve biz ise her deprem sonrası aynı ağıdı yaktık: “Neden bu kadar can kaybettik?”
Cevap çok basitti: Çünkü biz, bilimi değil, felaketi beklemeyi seçtik.
📜 İhsan Ketin ’in Vasiyeti Gibi Bir Cümle
“Bana verilen fırsatları, milletime geri vermek zorundayım…” demişti.
Peki ya biz? Biz ona ne verdik?
Biz de ona bir borçluyuz.
Adını unutmayarak…
Çalışmalarına sahip çıkarak…
Ve en önemlisi, bilimin ışığında hareket ederek bu borcu ödeyebiliriz.
Çünkü unutmak, en büyük ihanettir.
Ve biz, İhsan Ketin ’i unuttukça, deprem bize kendini hatırlatmaya devam edecek…
Sık Sorulan Sorular (SSS)
- İhsan Ketin kimdir ve neden önemlidir?
İhsan Ketin, Türkiye’nin ilk jeoloji doktoralı bilim insanıdır. 1948’de Kuzey Anadolu Fay Hattı’nı bilimsel olarak tanımlayarak, Türkiye’deki deprem riskine dair öncü bilgiler sunmuştur. Onun çalışmaları bugün bile deprem biliminin temel taşlarını oluşturur.
- Kuzey Anadolu Fay Hattı nedir ve neden tehlikelidir?
Kuzey Anadolu Fay Hattı, Türkiye’nin kuzeyini doğudan batıya kat eden aktif bir fay hattıdır. Büyük depremlerin çoğu bu fay boyunca meydana gelir. Ketin bu hattı haritalandırarak gelecekteki tehlikelere dikkat çekmiştir.
- İhsan Ketin’in öğrencileri kimlerdi?
İstanbul Teknik Üniversitesi’nde ders verirken Celal Şengör ve Naci Görür gibi önemli bilim insanlarını yetiştirdi. Onun bilgisi, öğrencileri aracılığıyla kuşaktan kuşağa aktarıldı.
- İhsan Ketin’in uyarıları dikkate alınsaydı ne değişirdi?
Eğer zamanında onun önerileri uygulansaydı, pek çok bina daha sağlam inşa edilebilir, halk bilinçlendirilebilirdi. Dolayısıyla binlerce hayat kurtarılabilirdi.
- İhsan Ketin’in adını yaşatmak için ne yapabiliriz?
Adını okullarda, kitaplarda, belgesellerde yaşatmak; gençlere bilimi sevdirmek; afet farkındalığını yaymak onun mirasına sahip çıkmak demektir.
Aşağıdaki paylaşımlar da ilginizi çekebilir:
Chopin ’in Hastalığı ve Sessiz Feryadı
Chopin’in melodileri romantik bir tutkudan öte, gizli bir hastalığın yankıları olabilir mi? Kistik fibrozis ve temporal lob epilepsisi, onun notalarında nasıl izler bıraktı? Bu yazı, müziğin ardındaki bedensel çığlığı keşfetmeye davet ediyor. Chopin neden ağlıyordu? Belki de bu sorunun cevabı, piyanonun içindeki görünmeyen canavarlarda saklıdır…
Yolculuğumda benimle yarenlik etmek ve yeni paylaşımlarımdan haberdar olmak isterseniz yandaki kutucuğa e-posta adresinizi yazmanız yeterli…
